Dieta w chorobach tarczycy

Dieta w chorobach tarczycy

Nasz organizm docenia dobrej jakości jedzenie. Nie tylko zdrowy, lecz ten, w którym coś nie działa jak należy. W momencie zmiany nawyków żywieniowych na lepsze organizm z pewnością poradzi sobie w wieloma przypadłościami, wliczając w to groźne choroby, również te dotyczące tarczycy. Kiedy praca tego ważnego gruczołu szwankuje, ogromnym wsparciem będzie odpowiednia dieta. Jaka? O tym decyduje konkretna dolegliwość.

Niedoczynność

Jest to stan niedostatecznego wydzielania hormonów tarczycy. Ponadto tym samym terminem określa się skutki niedoboru hormonów tarczycy. Najczęstszym powodem zaburzeń jest zapalenie tarczycy w szczególności choroba Hashimoto. Częstą przyczyną niedoczynności tarczycy jest usunięcie gruczołu z powodów medycznych, rzadziej (u osób młodych) wynika z niedoboru jodu lub wrodzonego zaburzenia, jeszcze rzadziej stanowi skutek choroby przysadki mózgowej. Coraz częściej natomiast odnotowuje się niedoczynność tarczycy spowodowaną działaniem niektórych leków (np. Cordarone, Opacorden).

…zatem spowolniony metabolizm, skłonność do tycia, uczucie zmęczenia, również niedobór wielu składników odżywczych, takich jak: selen i cynk jest Twoim największym problemem. Za pomocą diety można przyspieszyć przemianę materii i wyrównać niedobory.

TAK

  • węglowodany złożone - produkty pełnoziarniste lub kasze. Dzięki nim organizm jest mniej skłonny do robienia zapasów, co więcej stabilizują poziom glukozy we krwi,
  • morskie ryby, jaja, chude mięso, to doskonałe żródła białka, a ich trawienie wymaga dużego wydatku energetycznego (metabolizm przyspiesza nawet 25%) oraz zmniejsza ryzyko wypadania włosów (częste przy chorobach tarczycy),
  • błonnik  - w ilości min. 25 g dziennie (w celu uniknięcia zaparć). Jedz warzywa i owoce ze skórką, pieczywo pełnoziarniste, ziarna i orzechy, siemię lniane,
  • cynk i selen – które wspomagają syntezę tyroksyny (jeden z hormonów tarczycy). Cynk można znaleźć w pestkach słonecznika, sezamie, orzechach brazylijskich mięsie, owocach morza, i warzywach liściastych, a selen – czerwonym mięsie, wątróbce, pieczywie pełnoziarnistym,
  • żelazo – u niektórych osób z niedoczynnością tarczycy, występuje niedokrwistość. Należy wówczas zadać o odpowiednią ilość żelaza w diecie. Dobrymi źródłami są: chude mięso, jaja, ryby, orzechy, suszone morele, natka pietruszki, pestki dyni, nasiona sezamu.
  • dobre tłuszcze – czyli olej lniany i oliwa z oliwek nierafinowana, tłoczona na zimno, tran w ilości ok 2 łyżek dziennie (1 łyżka = 7 ml) doskonale podkręcą metabolizm,
  • 2-3 litry wody dziennie - ułatwia pozbycie się zaparć i zmęczenia. Woda niskozmineralizowana ułatwia wypłukanie nadmiaru fluoru z organizmu (z pasty do zębów, herbaty) i chloru (woda kranowa), które nasilają objawy niewydolności tarczycy, szczególnie niechęć do wysiłku fizycznego.

NIE

  • produkty sojowe – znajdujące się w nich izoflawony mogą zmniejszyć wydajność pracy tarczycy,
  • cukier, jasne pieczywo, makaron z białej mąki, ziemniaki, a także wyroby cukiernicze – znajdujące się w tych produktach węglowodany proste wpływają na duże wahania stężenia glukozy we krwi, co pogłębia uczucie zmęczenia (dokuczliwy objaw niedoczynności tarczycy)
  • kapusta, brukselka, kalafior, brukiew, soja, rzepa, orzeszki ziemne, gorczyca – zawarte w nich związki antyodżywcze (goitrogeny) mogą pogłębiać niewydolność tarczycy, ponieważ zmniejszają przyswajanie jodu, który znajduje się w pożywieniu. Pierwiastek ten jest niezbędny dla tarczycy, gdyż uczestniczy w procesie wytwarzania hormonów. Dopuszczone jest okazjonalne spożycie rozsądnej ilości tych produktów.

Nadczynność

Nadczynność tarczycy to stan nadmiernego wydzielania hormonów przez tarczycę. Przyczyny mogą być różne, najczęstszym powodem jest obecność guzki, które produkują hormony, zapalenie tarczycy, rzadko hormon produkowany przez łożysko czasie ciąży, a niezwykle rzadko choroby przysadki i inne choroby. Jest rzadsza niż niedoczynność. Jej typowe objawy to rozdrażnienie, kłopoty z koncentracją, ciągłe uczucie gorąca, spadek wagi. W codziennej diecie powinno znaleźć się jak najwięcej produktów, które pomogą te objawy zminimalizować. Pamiętajmy, że w nadczynności tarczycy występuje zwiększone zapotrzebowanie organizmu na energię (ok. 15-25%).

TAK

  • 5-6 posiłków – ważne by jeść do syta,
  • produkty bogate w witaminy  oraz wapń– szczególnie A – zmniejsza objawy choroby (pomidory, marchew, papryka, brzoskwinie), C – jest silnym antyoksydantem, dzięki czemu będzie chronić organizm przed wolnymi rodnikami, które w osłabionym chorobą organizmie, mogą przyczyniać się to powstawania zmian nowotworowych (czerwona papryka, czarna porzeczka, owoce dzikiej róży, cytrusy, natka pietruszki) i B1 – łagodzi objawy nadpobudliwości, nerwowości, zmniejsza kołatanie serca, zmniejsza drżenie rąk  (jaja, różne kasze, produkty zbożowe), wapń – niezbędnym elementem budowy kości. W nadczynności tarczycy występują zaburzenia gospodarki wapniowej, z tego względu wzrasta ryzyko wystąpienia osteoporozy (sery twarogowe, jogurty),
  • białko dobrej jakości oraz jego większa ilość w diecie – pochodzące z chudego mięsa, ryb, (mintaj, dorsz, sandacz) oraz z nabiału. Żywność powinna być lekkostrawna, należy unikać smażonej i tłustej.

NIE

  •  Napoje z kofeiną – czyli kawa, mocna herbata, napoje typu cola, energy drink, które działają pobudzająco, a przy nadczynności organizm i tak jest pobudzony (co jest skutkiem nadmiaru hormonu),
  • Kapusta, brukselka, kalarepa, brokuł, rzodkiewka, chrzan, fasola, groch – to warzywa wolotwórcze, jeżeli nadczynności towarzysze powiększenia gruczołu; znajdujące się w nich związki nasilają kłopoty z tarczycą. Przy dużym ich spożyciu zmniejsza się wchłanianie jodu do organizmu. Nie zaleca się jedzenia ich ani w nadczynności ani w niedoczynności tarczycy, ponieważ utrudniają osiągniecie stanu eutyreozy (prawidłowego poziomu hormonów tarczycy).
  • Ograniczenie tłuszczu zwierzęcego – maksymalne dzienne spożycie powinno być w granicach 70 g. Zrezygnować należy z tłuszczów zwierzęcych tj. smalec, podroby, tłuste wędliny, tłuste mięs np. boczek. Wzbogacić dietę należy natomiast o oleje roślinne tj. oliwa z oliwek, olej rzepakowy, oraz tłuszcz rybi, ze względu na zawartość kwasów omega-3, które korzystnie wpływają na układ nerwowy.

 HASHIMOTO

 Choroba Hashimoto to choroba autoimmunologiczna, związana z zaburzeniami układu odpornościowego. Upraszczając, układ odpornościowy zamiast bronić organizm przed infekcjami, wytwarza stan zapalny we własnych tkankach. Przyczyny tego zaburzenia nie są całkowicie wyjaśnione – wśród nich znajdują się na pewno predyspozycje genetyczne, a czynnikiem wyzwalającym (ale nie przyczyną) mogą być stresy. Dieta ma ogromne znaczenie w przypadku wszystkich zaburzeń autoimmunologicznych. Towarzyszące spowolnienie metabolizmu, które objawia się m.in. zmęczeniem, trudnością w utracie wagi… odpowiednie menu może w znacznej mierze zaradzić.

TAK

  • dzień zawsze rozpoczynaj od śniadania. Należy jeść regularnie co 3 godziny. Posiłki powinny być mniejsze, ale częstsze dzięki czemu utrzymuje się stabilny poziom glukozy we krwi, a komórki mają stałe źródło energii.
  • nawodnienie – należy wypijać 6-8 szklanek wody lub innych niesłodzonych napojów,
  • zdrowe tłuszcze – sięgaj po nasiona, oleje roślinne, orzechy, awokado,
  • produkty pełnoziarniste – pieczywo razowe i pełnoziarniste, ryż brązowy, kasze są bogate w błonnik, witaminy z gr. B, składniki mineralne i polifenole. Unikaj dosładzanych płatków śniadaniowych,
  • pełnowartościowe białko – przynajmniej 100 g dziennie w postaci chudego mięsa (cielęcina, drób, ryby) oraz nabiału (sery twarogowe, jogurty),
  • warzywa – 300-400g dziennie oraz owoce – 300g – unikaj warzyw kapustnych na surowo (brukselka, brokuł, kapusta, kalafior),
  • bogactwo przeciwutleniaczy – walczą z wolnymi rodnikami (w organizmie toczą się procesy zapalne, dlatego jest ich więcej). Do antyoksydantów zalicza się wit. A, C, E, cynk, selen – znajdziesz je w kolorowych warzywach i owocach, wątróbce, maśle, pestkach słonecznika, dyni, migdałach, produktach pełnoziarnistych, tłustych rybach i mięsie.

 NIE

  •  sól jodowana, owoce morza, ryby – warto ograniczyć, gdyż nadmiar jodu może sprzyjać przewlekłemu zapaleniu tarczycy (w przypadku Hashimoto, ograniczenie jodu może pobudzić gruczoł do wydzielania hormonów),
  • kwasy tłuszczowe omega -6 – z umiarem, gdyż wykazują prozapalne działanie, są m.in. w oleju kukurydzianym i słonecznikowym, czy fast foodach,
  • cukier (i laktoza), kazeina, gluten – wykluczenie ich z diety czasami znacznie poprawia ogólny stan organizmu, lecz jest to indywidulna kwestia.

 Źródło:

  •  Gajewski P. (red.) Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków.
  • Jarosz M. Żywienie w niedoczynności tarczycy. PZWL, Warszawa.